Η χώρα μας από την δημιουργία ελληνικού κράτους γνώρισε ένα ιδιαίτερο καθεστώς οικονομικών ευκαιριών για διάφορους εταίρους, διεθνείς εταιρίες, φυσικά πρόσωπα κλπ. Ο συνηθισμένος τρόπος έκφρασης αυτής της ευνοϊκής λογικής ήταν η μοναδικής πρωτοτυπίας διεθνώς, κύρωση με νόμο συμβάσεων ώστε να μην μεταβάλλονται με την ελευθερία της βουλήσεως. Έτσι βέβαια μεταβάλλονταν μόνο με νομοθετήματα κρατικής παραγωγής συχνά μονομερώς. Αργότερα την περίοδο του σχεδίου Μάρσαλ το νδ. 2687/52 το οποίο αφορούσε το ιδιαίτερο καθεστώς που προσδόθηκε σε κεφάλαια εξωτερικού που αφορούσαν παραγωγικές επενδύσεις αυξημένης τυπικής ισχύος για συγκεκριμένο όμως χρόνο. Η ισχύς του νομοθετικού αυτού διατάγματος διατηρήθηκε και μετά το Σύνταγμα του 1975 με το άθρ. 107 Σ.

Για το νομοθετικό αυτό διάταγμα και τις εγκριτικές πράξεις που το αφορούν υπάρχει άφθονη θεωρία και νομολογία. Το διάταγμα αυτό βέβαια μετά την είσοδο της χώρα στην ΕΕ έπαψε να έχει ισχύ για κεφάλαια κοινοτικά καθώς η ελευθερία κινήσεων κεφαλαίων θα καθιστούσε το ευνοϊκό αυτό καθεστώς κρατική ενίσχυση. Με εξαίρεση ίσως τον Παναγιώτη Μπερνίτσα ομόφωνα το δικηγορικό κατεστημένο θεώρησε ότι το καθεστώς του νδ 2687/53 είναι μονόδρομος και επέμειναν πείθοντας τους εντολείς τους για τη μοναδικότητα της αξίας του. Παρόλα αυτά η χώρα, υπό την εμμονή τους άλλα και  κρατικών μανδαρίνων, στη βάση της πολιτικής και νομικής ανασφάλειας του ελληνικού συστήματος, εξέδωσε τέτοια διατάγματα ακόμη και την περίοδο μετά το  1995, για το αεροδρόμιο των Σπάτων, το Καζίνο της Θεσσαλονίκης, και για την TVX ενώ πρόσφατα ακόμη η Fraport αξίωνε ανάλογη εφαρμογή για την ίδια. Ο Ανδρέας Παπανδρέου συνέπραξε δυναμικά σε αυτό.

Πολλές επενδύσεις κεφαλαίων εξωτερικού υπήχθησαν στη συγκεκριμένη κατηγορία μετά από την προβλεπόμενη διαδικασία του νόμου, ο οποίος πάντως ήθελε οι επενδύσεις να είναι παραγωγικές και τα προνόμια να έχουν συγκεκριμένη διάρκεια. Η υπαγωγή στο συγκεκριμένο καθεστώς  ή η με νόμο κύρωση προνομιακών καθεστώτων για συγκεκριμένους πρωταγωνιστές της οικονομίας, με έμφαση στις φοροαπαλλαγές, στην νομική παγιοποίηση, τη διαιτησία, κλπ δεν επέφερε πάντως την ασυλία που κάποιοι προσδοκούσαν καθώς πολλές επενδύσεις τέτοιου είδους δεν ολοκληρώθηκαν ποτέ, παρά το ειδικό προνομιακό τους καθεστώς. Μοιάζει δηλαδή η οικονομία να έχει δικούς της κανόνες. Και ευτυχώς!

Η πραγματικότητα έδειξε ότι εταιρίες χωρίς κανένα προνόμιο πέτυχαν πολύ καλύτερα αποτελέσματα λειτουργώντας με τους κανόνες της ελεύθερης οικονομίας παρά οι εταιρίες που προικίσθηκαν με προνόμια τα οποία τις οδήγησαν στην αγκαλιά του Δημοσίου.

Από την διαδικασία αυτή που πάντως πολλοί ακόμη επιθυμούν μας έμεινε ο όρος «επενδύσεις» ο οποίος χρησιμοποιείται στο ελληνικό λεξιλόγιο ως οικονομική διαδικασία με εξαιρετικά προνόμια τα οποία χορηγεί το κράτος και κατά το δυνατό για πάντα. Δεν έχει δηλαδή ο όρος την οικονομική έννοια που έχει ο όρος investment διεθνώς. Ποιος άραγε διεθνής επενδυτής θα θεωρούσε ότι θα λάβει εξαιρετικό καθεστώς τέτοιου είδους σε ελεύθερες οικονομίες, αν δεν επρόκειτο για χώρα υπανάπτυκτη? Ε λοιπόν έτσι αντιμετωπίζεται η χώρα ως τριτοκοσμική ακόμη και μετά την είσοδο στην ΕΕ. Το δίχως άλλο όλοι έχουμε μερίδιο ευθύνης γι’αυτό.

Τις οικονομικές δραστηριότητας ιδιαίτερου πολιτικού ενδιαφέροντος λοιπόν ονομάζουμε συχνά επενδύσεις θεωρώντας ότι ως τέτοιες θα πρέπει να τύχουν εξαιρετικού καθεστώτος με προνόμια και ενισχύσεις. Η Αλουμίνιον ήταν κάποτε στο συγκεκριμένο καθεστώς με τιμή ρεύματος από τη ΔΕΗ όλως εξαιρετική. Το παράδοξο είναι ότι το καθεστώς αυτό συνεχίσθηκε ακόμη και όταν έληξε η προθεσμία του νόμου και ενώ η χώρα ήταν μέλος της ΕΕ. Θα μπορούσε να αναφερθεί κανείς σε πολλά παραδείγματα. Θα μπορούσε όμως να αναφερθεί και σε παραδείγματα που παρόλα τα προνόμια που χορηγήθηκαν προξένησαν μια μεγάλη τρύπα στο νερό. Εξίσου καλά θα μπορούσε κανείς να αντιπαραβάλλει οικονομικές δραστηριότητες υπό καθεστώς πλήρους ελευθερίας και χωρίς κρατικιστικά προνόμια που πέτυχαν πολύ καλύτερα κέρδη και πρόσφεραν φόρους, θέσεις εργασίας κλπ. H ευλογημένη ελευθερία της βουλήσεως επέτρεψε υπαγωγή σε διαιτησία σε όποιους το επιθυμούσαν αν και πρέπει να ομολογήσω ότι «επενδυτές» αναφέρουν ότι τους συμφέρει η τακτική δικαιοσύνη. Αργεί πολύ και το αποτέλεσμα τους «κοστίζει» φθηνότερα με σίγουρο αποτέλεσμα. Δεν ξέρω αν είναι ακριβές αυτό φυσικά.

Έμεινε όμως καλά ριζωμένη στις αντιλήψεις μας η πεποίθηση του κράτους ζητιάνου και τούτο  φανερώνεται συχνά σε πολλά νομοθετήματα αλλά και στον τύπο και την κοινή γνώμη. Σε αντίθεση μάλιστα με τον αυστηρό καπιταλισμό ακόμη και το τραπεζικό σύστημα αξιώνει τέτοια προνόμια τα οποία προξενούν εναγκαλισμό της οικονομικής δράσης με το κράτος και συχνούς εκβιασμούς από ένα δημοσιουπαλληλικό σύστημα εντελώς αντίθετο με τους νόμους της αγοράς. Ο ζητιάνος εξελίσσετο σε κοινό εκβιαστή μόνο και μόνο γιατί η οικονομική δραστηριότητα δεν γινόταν με την ελευθερία της οικονομικής γενναιότητας και του ρίσκου που φέρνει κέρδη αλλά ως οβολός τον οποίο εκμεταλλεύτηκε ένα σύστημα μανδαρίνων με όχι πολύ διάφανα κίνητρα. Έτσι ο «επενδυτής» δεν έχει ίδια φορολογική μεταχείριση, δεν έχει ισονομία, δεν έχει υποχρεώσεις όπως κάθε άλλος επιχειρηματίας.

Αναρωτιέται συνεπώς κανείς διαβάζοντας τους ποικίλους «θρήνους» για την απώλεια επενδύσεων για τι ακριβώς αναφέρονται και οιμώζουν. Για την απουσία ελεύθερου καπιταλισμού και παραγωγικότητας ή για τη συντήρηση των κρατικιστικών προνομίων που εμφανίζονται ως κίνητρα και εν τέλει δεν οδηγούν σε σπουδαία αποτελέσματα.

Μιλώντας για επενδύσεις σήμερα θα περίμενε κανείς ρίσκο, ελευθερία και νομοθετικό καθεστώς επιτρεπτικό. Θα περίμενε να μην υπάρχουν τα προνόμια που η Ευρωπαϊκή Ένωση ονομάζει κρατικές ενισχύσεις.  Όμως ακόμη και το φιλελεύθερο μέρος της ΝΔ, αντίθετα με τα πεπραγμένα του παρελθόντος μιλά πολιτικά και δρα υπέρ του επενδυτικού λεγόμενου παρεμβατισμού. Για τον οβολό και για τον εκβιασμό που επιφέρει.

Δεν θα αναφερθώ στους πολλούς παράγοντες της δημοσιογραφίας και τη λογική τους. Η εξέλιξη των ΜΜΕ υπό κανόνες αγοράς τους κατέστησε ούτως ή άλλως ανέργους ή εντελώς κακοπληρωμένους καθώς καμία είδηση πλέον δεν είναι πιστευτή ενώ τα ΜΜΕ θεωρούνται χώρος «διαπλοκής» κατά κοινή παραδοχή.

Δεν θα αναφερθώ ούτε στους  εργαζόμενους που οδηγούνται υπό την απειλή της ανεργίας σε συμπεριφορές απελπισίας, αποδεχόμενοι ακόμη και τη νομική τους εκπροσώπηση να την πληρώνει και ελέγχει ο εκάστοτε «επενδυτής» ωσάν και τα συμφέροντα να είναι κοινά.

Θα αναφερθώ κυρίως στους νέους οι οποίοι πιπιλίζουν το δάχτυλο με πάθος ενώ έχουν από καιρό ενηλικιωθεί. Και ελπίζουν σε θαύματα και μαγικές εξελίξεις που θα φέρουν τη χώρα στον καιρό της ευδαιμονίας της παιδικής τους ηλικίας στη δεκαετία του 1990. Σ’αυτούς θα πω λοιπόν ότι η οικονομία κάνει κύκλους σταθερά, ότι πολλοί επενδυτές ενδεδυμένοι με προνόμια πτώχευσαν (ορισμένοι και ξεπτώχευσαν ) και τίποτε δεν έμεινε να τους θυμίζει. Σ’αυτούς θα μιλήσω για την αξία της οικονομικής ελευθερίας, της ισονομίας και της υπερηφάνειας, αρετών που οδηγούν στο κέρδος όπως ακόμη και οι ΗΠΑ έχουν αποδείξει. Αλήθεια πόσους ελληνοαμερικανούς γνωρίζουμε που έγιναν κολοσσοί να έλαβαν καθεστώς προνομιακό? Προσωπικά θέλω μόνο να θυμίσω ότι επενδύσεις του Ωνάση που υπήχθησαν σε καθεστώς του νδ 2687/52 δεν έγινε ποτέ ή τις έχασε εν τέλει. Οι άλλες όμως…. Φαίνεται πως κάπως τα κατάφερε από μόνος του.

αγαπητέ Στέργιε,

η χρονιά φέτος χαρακτηρίστηκε από την ένταση και την εν τέλει απαξίωση της δικαιοσύνης. Χίλιοι λόγοι που απασχόλησαν τα ΜΜΕ έθεσαν την απονομή της δικαιοσύνης στο περιθώριο.

νομοθετήματα κόσμησαν και κοσμούν το πάνθεον της δικαστικής αναποτελεσματικότητας και της πολύχρονης και μοιραίας εν τέλει καθυστέρησης απονομής δικαιοσύνης.

δικαστές ήγειραν αντιρρήσεις, δικαστές συνάντησαν την πολιτική ηγεσία, δικαστές πίστεψαν ότι είναι η στιγμή να τρίξουν τα δόντια στην πολιτική εξουσία ή να την προσκυνήσουν με βαθειά υπόκλιση.

η γνωστή σε όλους πια υπόθεση της σχολής δικαστών και των “ερώτων της” μας απασχόλησε πολλαπλά, άλλοτε με χυδαιότητα και ευτελισμό των ανθρώπινων σχέσεων, άλλοτε να συνηγορία υπέρ του ορθού κάθε είδους.

υπήρξε όπως ξέρεις και μία δικαστική απόφαση που έκρινε την σχέση των εξεταστών με τους εξεταζόμενους και την δύναμη που οφείλει να τους συνδέει για να είναι ύποπτη.

με μειοψηφία ηχηρή. υπήρξε σημαντικός διάλογος για το θέμα πάσης φύσεως.

κατανοώ την οργή των νέων που στοχεύουν στην δικαιοσύνη ως αποκατάσταση επαγγελματική, ως κοινωνικό ρόλο, ως λειτούργημα.

κατανοώ την ενόχληση των γνωστών διαδρομών που ανθίζουν σε φροντιστήρια, διδαχές, συγγένειες και γνωριμίες.

κατανοώ το πάθος των νέων στη σύγχρονη συγκυρία να βρουν ένα επιστημονικό και επαγγελματικό αποκούμπι.

όλα τα κατανοώ.

μόνον εσένα Σέργιε δεν μπόρεσα να καταλάβω και συχώρα με. Ήσουν υποψήφιος δικαστής και δούλεψες μόνος. Σε έκοψαν άδικα αν και πρώτος στα προφορικά, το ξέρω γιατί το έμαθα πριν διαβάσω στις εφημερίδες για την περίπτωσή σας. Μου το είπε σοβαρός και λυπημένος ανώτατος δικαστικός λειτουργός που έκλεισε στη συνέχεια τα μάτια. Πώς μπορούσε να γίνει διαφορετικά?

προσέφυγες στη δικαιοσύνη λες και πίστευες ότι θα μπορέσει να σε δικαιώσει, ενώ δεν είσαι αφελής.

και μετά ξαναέδωσες εξετάσεις στο σύστημα που αμφισβήτησες ενώ ήξερες τι θα γίνει.

φυσικά έγινε αυτό που όλοι γνώριζαν. Δεν πέρασες στις εξετάσεις τις γραπτές. Είτε γιατί δεν άντεξες τη δοκιμασία, είτε γιατί δεν έγραψες καλά και πάλι και ξανά, είτε γιατί έγραψες καλά αλλά ποιός ήθελε να μπλέξει μαζί σου.

με αξιοπρέπεια το αντιμετωπίζεις και συνεχίζεις.

όμως Στέργιε δεν σε καταλαβαίνω μα την αλήθεια: αφού ήξερες τι θα συνέβαινε σε όλες τις φάσεις και μπορούσες να το προβλέψεις γιατί η σύγκρουση αυτή? γιατί η εμπιστοσύνη στη δικαίωση από εκεί που δεν γίνεται να υπάρξει?

σου εύχομαι ολόψυχα καλή χρονιά και δύναμη.

εσύ δεν θα ακούσεις με δικά σου αυτιά όσα άκουσα εγώ για σένα πριν σε γνωρίσω.

Όμως οφείλω να στο πω, όπως δεν το είπα κάποτε στη φίλη μου που «κόπηκε» για μία συγγενή υψηλού προσώπου και μου το είπαν. Εζησα με αυτό και τώρα το βλέπω σε σένα ξανά.

αυτή την Ελλάδα έχουμε, αυτή τη δικαιοσύνη διαθέτουμε.

διαθέτουμε όμως και αυτή τη νεολαία που σπούδασε και κοιτάζει σ’άλλη γη και σ’αλλα μέρη. Στέργιε το φαντάζομαι ότι μάλλον θα φύγεις. Όπως και τόσοι άλλοι στη χώρα μας. Σε βεβαιώνω ότι θα μας λείψεις όπως και τα άλλα παιδιά και οι ελπίδες τους, και η αγνότητά τους και η … νεανική τους αφέλεια. Το 2017 θα μας βρει χωρίς τέτοια παιδιά και οι απουσία τους θα μας κοστίζει. Καλό ταξίδι στα όνειρά σου και στα όνειρα της γενιάς σου που δεν σεβαστήκαμε. Η απονομή της δικαιοσύνης θα είναι φτωχότερη χωρίς την απίστευτη αθωότητά σου.

με αγάπη

η χαμένη μας γενιά.

“Ανοιχτούς ορίζοντες για το επάγγελμά τους και τη χώρα όπου θα ζήσουν, επιθυμούν να έχουν οι αριστούχοι. Οι πρώτοι των πρώτων, που εισήχθησαν φέτος στα ελληνικά ΑΕΙ, με τις απαντήσεις τους καταδεικνύουν ότι η γενιά της οξείας οικονομικής κρίσης στην Ελλάδα και των ραγδαίων επιστημονικών εξελίξεων διεθνώς είχε κατανοήσει τα υψηλά εμπόδια που ορθώνονται μπροστά της. Ετσι, θεωρούν δεδομένο ότι θα φύγουν στο εξωτερικό και ότι απαιτούνται μεταπτυχιακές σπουδές και πολλές ποικίλες δεξιότητες, καθώς στον εργασιακό τους βίο θα κληθούν να αλλάξουν διάφορα αντικείμενα.

«Τώρα θέλω περισσότερο να διαβάσω βιβλία», λέει στην «Κ» ο Τόμας Γιούστικ. Με 19.734 μόρια εισήλθε πρώτος στη Νομική Αθηνών. Οι γονείς του ήλθαν στην Ελλάδα οικονομικοί μετανάστες από την Πολωνία και ο 18χρονος Τόμας ζει στη χώρα μας από δύο ετών. Με εφόδια «τα ισχυρά εκπαιδευτικά θεμέλια, την αυτοπεποίθηση και την αισιοδοξία, και πάντα την αίσθηση του καθήκοντος», όπως λέει, κατάφερε να περάσει στη Νομική, «μια σχολή που με γοητεύει, τη θεωρώ πρόκληση». «Ηταν μια προσπάθεια που έκανα εγώ γιατί το ήθελα. Οι γονείς μου δεν με πίεσαν, απλώς μου είχαν μεγάλη εμπιστοσύνη», τονίζει για τα μυστικά της επιτυχίας του.

«Ελπίζω να επιστρέψω»

Στα σημεία δεύτερη, καθώς είχε τις ίδιες μονάδες με τον Τόμας – 19.734, η Μαριάννα Γραβάνη εισήχθη στη Νομική Αθηνών. «Η σχολή ανοίγει πολλά πεδία δραστηριότητας ανεξάρτητα από την επαγγελματική αποκατάσταση. Πάνω στις σπουδές αυτές βασίζεται όλη η δημόσια ζωή», λέει η Μαριάννα μιλώντας για την ανάγκη οι νέοι να μη στοχεύουν σε πρώτες σπουδές με πολύ εξειδικευμένο αντικείμενο. Αλλωστε, η πλειονότητα των αποφοίτων ΑΕΙ συνεχίζουν σε μεταπτυχιακές σπουδές, και οι περισσότεροι στο εξωτερικό. «Σίγουρα θα φύγω στο εξωτερικό, ωστόσο ελπίζω η Ελλάδα να φροντίσει όσοι νέοι μεταναστεύουν να έχουν την ευκαιρία να επιστρέψουν», λέει η Μαριάννα, ζητώντας να γίνει μνεία στον καθηγητή της Βασίλη Τριπαμπούκη, που τη βοήθησε στην επιτυχία της.

Δεκαεννέα χιλιάδες επτακόσια δεκατέσσερα (19.714) έγραψε το κοντέρ του υπουργείου υπολογίζοντας τους βαθμούς της Ελένης Μάνθου. Από τη Θεσσαλονίκη, εισήχθη πρώτη στην Ιατρική του ΑΠΘ. «Είμαι πολύ χαρούμενη γιατί πέτυχα ένα όνειρο που είχα από μικρή. Είναι δύσκολη η εποχή, αποθαρρυντική», λέει στην «Κ». Η Ελένη θα συνεχίσει την οικογενειακή παράδοση στο ιατρικό επάγγελμα, χωρίς βεβαίως να αποκλείει τη φυγή στο εξωτερικό. «Εάν δεν μπορέσω να κάνω αυτό που θέλω στην Ελλάδα, θα φύγω».

Επιτέλους η Αννα Τσίγκανου θα κάνει μπαλέτο. Το είχε περιορίσει σημαντικά στο λύκειο, καθώς είχε επικεντρωθεί στην προετοιμασία για τις πανελλαδικές εξετάσεις. Χθες, την ώρα της ανακοίνωσης των βάσεων εισαγωγής, εκείνη ασχολιόταν με το χόμπι της, αφού τα 19.608 μόρια τής είχαν εξασφαλίσει την εισαγωγή στη Νομική Αθηνών. «Εκανα θυσίες, κουράστηκα πολύ», παραδέχεται αλλά μπορεί να αισιοδοξεί: «Δεν είμαστε χαμένη γενιά, ένας τέτοιος χαρακτηρισμός δεν μπορεί να ταιριάζει στους νέους. Είναι στο χέρι μας να αλλάξουμε την κατάσταση, να διαμορφώσουμε το μέλλον μας», λέει.

Η Ελένη Μάνθου θα έχει συμφοιτήτρια στην Ιατρική ΑΠΘ τη συμμαθήτριά της Σταυρούλα Πέγιου, που εισήχθη με 19.173 μόρια. Με όνειρο να σπουδάσει αυτό που την παραξένεψε μικρή, δηλαδή τη λειτουργία του ανθρώπινου οργανισμού, έχοντας την εμπειρία από τον γιατρό πατέρα της, η Σταυρούλα σήμερα δηλώνει δυνατή να συνεχίσει την προσπάθειά της να υπηρετήσει το λειτούργημα που ήθελε από μικρή. Ωστόσο, δεν παραγνωρίζει τις δυσκολίες. «Η φυγή από την Ελλάδα μοιάζει για τις δικές μας γενιές μονόδρομος. Και όχι μόνο εξαιτίας της ανεργίας αλλά και της αναξιοκρατίας που επικρατεί σε μεγάλο βαθμό στην Ελλάδα», παρατηρεί.

Ευρύτητα αντικειμένου

«Γνωρίζοντας ότι με βάση τα δεδομένα, είναι πολύ πιθανό να χρειαστεί να αλλάξω εργασιακό αντικείμενο, διάλεξα μια σχολή με ευρύτητα αντικειμένου», παρατηρεί στην «Κ» ο Γιάννης Κίκιλας από την Αθήνα. Συγκέντρωσε 19.105 μόρια και εισάγεται στη Σχολή Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών του ΕΜΠ. «Χρειάζονται πλέον πολλά πτυχία και δεξιότητες. Μόνο να δείτε τις μικρές αγγελίες όσων ζητούν δουλειά», λέει ο Γιάννης, που δείχνει αποφασισμένος στην ερώτηση εάν θα φύγει στο εξωτερικό. «Σίγουρα, και για να σπουδάσω και για να ζήσω».

Την αγαπημένη της ψυχολογία με τις νομικές σπουδές θα συνδυάσει η Κατερίνα Ντρε από την Αθήνα, που συγκέντρωσε 18.894 μόρια. «Η Νομική Σχολή Αθηνών προσφέρει υπόβαθρο για πολλά επαγγέλματα, και γι’ αυτό την προτίμησα. Προς το παρόν λέω πως θέλω να ασχοληθώ με την εγκληματολογία. Ωστόσο θέλω να χαρώ την τωρινή επιτυχία»…

Από τη μεριά μου εύχομαι στα παιδιά που πρώτευσαν δύναμη καθώς η πρωτιά δεν εγγυάται τίποτε για το μέλλον από μόνη της. Στον Τόμας ιδιαίτερα ψυχραιμία καθώς θα κάνει καρδιές να ραγίσουν στη Σόλωνος και εμάς που δεν συχνάζουμε πλέον σε αυτά τα αμφιθέτρα να ζηλέψουμε που στα χρόνια μας για να κάνεις Πολωνό φίλο έπρεπε να πας στο Παρίσι και να γνωρίζεις τους διπλανούς που ήταν πρόσφυγες των πέτρινων καιρών της Πολωνίας. Εγώ φίλους είχα στο Παρίσι τον Κριστόφ και την Ανκα και τους παντρέψαμε που λες Τόμας… Ο πατέρας της Ανκα είχε έρθει στο Παρίσι παράνομα τότε. Οι καιροί άλλαξαν και η κρίση μας έβαλε λίγο μυαλό. Ο επόμενος κύκλος ευμάρειας θα είναι πολύχρωμος, καλύτερος, δυνατότερος, με ισότητα φύλων και αποδοχή του διαφορετικού.

Ευχαριστώ Αγγέλα για τη σταγόνα αισιοδοξίας που μου έστειλες

Η “κατασκευαστική διαιτησία” είναι ένα αντικείμενο που δεν θα τόλμαγα ποτέ να αγγίζω μόνη. ΜΕ πρωτογενές υλικό, ανύπαρκτη βιβλιογραφία αλλά τίτλο που συχνά συναντάται στη διεθνή βιβλιογραφία. Δεν έχω ούτε την κατάρτιση, ούτε το κουράγιο. Ομως μαζί με τη Βάσια και τον Παναγιώτη ήταν αλλιώς. Δουλέψαμε μαζί, περάσαμε δύσκολες ώρες και καταλήξαμε σε ένα έργο που εκφράζει εμάς. Κάτι λοιπόν περισσότερο από αμοιβές έμεινε από τη δουλειά μας, κάτι που είναι έργο συλλογικό, και κάτι που είναι κατάθεση ψυχής. Πρώτα μεταξύ μας καθώς μαζί παλαίψαμε αυτή την ύλη, στη συνέχεια σε σχέση με άλλους. Η διαιτησία κατά τομείς αντικειμένου είναι πλέον καθεστώς και έχει ιδιαιτερότητες. Οπως και η κρίση της δικαιοσύνης. Προσπαθήσαμε να προσεγγίσουμε τη διαιτησία ως απονομή δικαιοσύνης καθώς θεωρούμε ότι τέτοια οφείλει να είναι.

Γιατί αυτό το βιβλίο αφορά πολλούς άλλους. Αφορά τον άνθρωπο που το ενέπνευσε σαν ιδέα , την κ. Μαίρη Σάρπ και ελπίζουμε να σταθήκαμε στο ύψος του ευγενικού της αιτήματος.

Αφορά όλους μας τους συνεργάτες και συνεταίρους κατά καιρούς που δουλέψαμε μαζύ διατησίες. Αφορά τους εντολείς μας που μας εμπιστεύθηκαν. Αφορά τους διαιτητές που συνεργασθήκαμε και των οποίων το έργο (αδημοσίευτο) επεξεργαζόμαστε. Πολλοί εξ αυτών είναι καθηγητές, άλλοι είναι μέλη ΝΣΚ και  δικηγόροι, άλλοι είναι δικαστές και μάλιστα ανωτάτου βαθμού. Κάποιοι νέοι και ενεργοί κάποιοι έχουν φύγει όπως ο καλός μας Στέλιος Κουσούλης αλλά και ο μοναδικός  Ν. Σακελαρόπουλος . Αρκετοί είναι και φίλοι, όπως  η Αννα και ο Ντίνος. Αλλοι διάσιμοι και άλλοι λιγότερο γνωστοί. Αφορά ακόμα τις οικογένειές μας που μας άντεξαν. Και φυσικά την πολύτιμη συνεργάτιδα και φίλη τη Μελίζα Κοντζάμπαση που μας στήριξε μας στηρίζει και μας βοηθά σε όλα.

Μοναδική χαρά για μένα και τους συνεργάτες μου αυτή η δουλειά, θέλω λοιπόν να την μοιραστώ με όλους και να τους ευχαριστήσω δημόσια που σε καιρούς σκοτεινούς ελπίζουν και δημιουργούν τη νομική κοινότητα που μας αξίζει.

Προωθούν παράλληλα το διάλογο για την απονομή δικαιοσύνης σε καιρούς διαμεσολάβησης και εναλλακτικών μορφών, σε καιρούς κρίσης της δικαιοσύνης και οργής συχνά των διαδίκων μερών.

Η διαιοσύνη αλλιώς λοιπόν αλλά πάντα δικαιοσύνη και πάντα ζητούμενο.

1. Η μη ολοκλήρωση της διάσκεψης του ΣτΕ για τις δίκες των αδειών, και πρόσθετη πληροφόρηση ότι ακόμη δεν έχει κριθεί το ζήτημα του παραδεκτού
2. Η υποβολή τροπολογίας για τις άδειες και η απόσυρσή της μέσα σε λίγες ώρες

Θα μπορούσε κανείς να θεωρήσει τις ειδήσεις αυτές στο πλαίσιο της εθνικής μας κανονικότητας πλέον:

Οι διασκέψεις του ΣτΕ χωρίς καμία μυστικότητα, το παραδεκτό σε πρώτη ζήτηση εκάστου τηλεθεατή, σεξουαλικές πληροφορίες για μέλη της διάσκεψης, δικηγόροι της υπόθεσης στα κανάλια, εφημερίδες που γνωρίζουν περισσότερα και από τους ίδιους τους δικαστές, επιστήμονες που αναλύουν το φαινόμενο σε συνάφεια με το κράτος δικαίου και άλλα κομψά, πολιτικοί με βεβαιότητες ως προς την έκβαση των δικών κλπ. Είναι μία κανονικότητα η οποία πλέον έγινε εθιστική σε βαθμό που κανένας δεν δίνει σημασία.

Γιατί λοιπόν η μη ολοκλήρωση της δεύτερης διάσκεψης (αν φυσικά τούτο αληθεύει εφόσον δεν μπορεί να ελεγθχεί και συνιστά φήμη) είναι είδηση?

Δεν έχει κανείς παρά να «διαβάζει» την δεύτερη είδηση πιο προσεκτικά:

Η απάντηση έχει έναν κύριο  αποδέκτη, ιδίως αν κανείς γνωρίζει ότι το ζήτημα του παραδεκτού είναι ρουτίνα του συγκεκριμένου δικαστηρίου και ήταν μεταξύ των αυτονοήτων η συζήτηση ως προς τη συνδρομή των όρων του όσο και αν η επιστήμη ανησυχεί για την τύχη των δικών αυτών, όσο και αν το επιχειρείν και οι δανειστές ενδιαφέρονται, όσο και αν η ενημέρωση και η ελευθεροτυπία θίγονται. Ο αποδέκτης λοιπόν λέγεται κυβέρνηση και μάλιστα καλύτερα ίσως: Πρωθυπουργός. Είναι προφανές ότι αν οι φήμες διέρρεαν ότι το ζήτημα του παραδεκτού έληξε και τούτο ευλόγως αναμένεται και πιθανολογείται, η διαπραγμάτευση που πιθανόν διεξάγεται κεκλισμένων των θυρών από τους ενδιαφερόμενους θα είχε λάβει τέλος. Η συνέχιση της αμφιβολίας ως προς την έκβαση των υποθέσεων στο ΣτΕ δημιουργεί πεδίο συνέχισης κάποιων συζητήσεων το δίχως άλλο. Με δεδομένο μάλιστα ότι ο Πρόεδρος του δικαστηρίου δεν όρισε νέα ημέρα και ώρα κατά τα νέα ήθη του ΣτΕ, φαίνεται η κυβέρνηση να χρειάζεται λίγο χρόνο ακόμη.

Η υποβολή της τροπολογίας και η απόσυρσή της πάλι έχει ακριβώς το ίδιο νόημα. Ένας μυστικός διάλογος διεξάγεται με έντονη φυσικά απαξία στους θεσμούς. Απροκάλυπτη.

Δεν μπορεί κανείς να υποθέσει ότι ο κ. Παππάς έδωσε την τροπολογία χωρίς να γνωρίζει ότι η άνω διάσκεψη δεν ολοκληρώθηκε. Είχε λάβει το μήνυμα του Δικαστηρίου και των διαρροών του από το μεσημέρι. Καταθέτοντας την τροπολογία βιάστηκε να δηλώσει τάχα ότι δεν θα περιμένει άλλο? Και μετά γιατί μεσονυχτίς τη μάζεψε?

Είναι πράγματι «ειδήσεις» αυτές οι δύο ειδήσεις που τόσο απλόχερα μας μοίρασαν το Σαββατοκύριακο τα ΜΜΕ?

Το δίχως άλλο!

Δύο ειδήσεις όλως απαξιωτικές για τους θεσμούς αποδεικνύουν ότι μια μεγάλη διαπραγμάτευση διεξάγεται στο βασίλειο της Δανιμαρκίας στο ζήτημα των αδειών. Αν όντως, όπως διαδίδεται το Μεγάλο Κανάλι έχει αποκτήσει χρώματα Ολυμπιακού, μένει η τύχη του Αλφα να προσδιορισθεί και να δούμε αν θα συμπέσει με την Ιβάν Σαββίδη το πεπρωμένο του.

Αλλά ας μην γινόμαστε χυδαίοι. Δεν λειτουργούν έτσι οι θεσμοί. Είναι ανεξάρτητοι!

Οι δύο ειδήσεις λοιπόν ξαναδιαβάζονται ως εξής:

Είναι βέβαιο ότι οι δίκες στο ΣτΕ θα απορριφθούν για λόγους παραδεκτού αλλά όσο τούτο δεν δημοσιοποιείται επιτρέπεται η διατήρηση θέσεων των αιτούντων καναλιών και η συνέχιση του διαλόγου τους με όποιος και για ότι θέμα διεξάγεται. Αυτό φυσικά δεν είναι άγνωστο για πλείστους πολιτικούς και νομικούς από την κατάθεση κιόλας των αιτήσεων ακυρώσεως.

Η κυβέρνηση συμμετέχει στις συζητήσεις αυτές και επιτρέπει λίγο χρόνο ακόμη στον διάλογο που διεξάγεται ώστε να κερδίσει τις εντυπώσεις με το δυνατό  λιγότερο κόστος και φθορά. Και εκείνη θα νικήσει και όλοι θα είναι ικανοποιημένοι και οι τράπεζες θα ησυχάσουν από κατάχρεα κανάλια.

Η εξαγγελία του χρόνου της επόμενης διάσκεψης του ΣτΕ θα ορίσει πλέον τη λήξη των συζητήσεων καθώς παρατράβηξε ο προβληματισμός για το έννομο συμφέρον. Επί πλέον αν τραβήξει λίγο ακόμη η νομολογία θα αποκτήσει  άρωμα πάθους και έρωτα τέτοιο που χαλάλι ο διαγωνισμός για τα κανάλια: διασκεδάσαμε αρκετά. Καιρός να μάθουμε πιά για τις διοικήσεις των Τραπεζών που πρέπει πλέον σιγά σιγά να ανακοινωθούν και αυτές με την ώρα τους.

θα περίμενε ήδη οι λοιποί δικαστικοί σύλλογοι που ομονοούν για τα θέματα μισθοδοσίας να είναι παρόντες ήδη στην πόρτα του Υπουργού Δικαιοσύνης!

θα περίμενε εξάλλου οι δικηγορικοί σύλλογοι που τόσο κόπτονται για τα θέματα των ταμείων (εύλογα) να είναι σοφοί και γενναίοι και να μην εκδικηθούν που η απεργία μας ήταν αντισυνταγματική κατά το ΣτΕ και να βγάλουν ανακοινώσεις επιτέλους και για τη ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ και την αρνησιδικεία.

θα περίμενε κανείς τους καθηγητές που παραστάθηκαν στην περιπέτεια του κ. Τσακυράκη με την αντιδικεία του με την Πρόεδρο του Αρείου Πάγου, οι καθηγητές του Συνταγματικού Δικαίου εννοώ και όσοι άλλοι νομίζουν να έχουν ήδη (έστω και αν κάποιοι δικηγορούν) δηλώσει το παρόν

όπως και οι επιστημονικοί σύλλογοι.

προς το παρόν δεν είδα κανέναν άλλο πλην των δημοσιογράφων που δεν ξέρουν πάντα να ξεχωρίσουν αν η παραίτηση αφορά το δικαστικό λειτούργημα ή την Ενωση. Σε αυτούς τονίζουμε λοιπόν ότι μόνον από την Ενωση παραιτήθηκαν οι δύο αντιπρόεδροι και δικαστές παραμένουν. Οπως και θα παραμείνουν αν τους εξαφανίσουν από προσώπου γης.

Οι “ήρωες περπατούν στα σκοτεινά” λέει ο ίδιος ποιητής που λέει ότι “βουλιάζει όποιος σηκώνει τις μεγάλες πέτρες”.

δεν έχει όμως σημασία. Δύο είναι ήδη αρκετοί για αρχή. ακόμη και αν δεν ακούγονται ηχηρά οι φωνή τους όλοι νομίζω συμφωνούν με το περιεχόμενο των παραιτήσεων ως προς τη δικαιοσύνη και την αρνησιδικία.

Δύο γράφουν ιστορία και αλλάζουν την ιστορία.

Αυτοί καθαρίζουν και για τους υπόλοιπους !

Σύμφωνα με απόφαση του Μητροπολίτη Αιγιαλείας Αμβρόσιου, το Σάββατο χτύπησαν πένθιμα οι καμπάνες στο Αίγιο από τις 11 το πρωί και για μισή ώρα, με σκοπό «την έντονη διαμαρτυρία της τοπικής Εκκλησίας και του λαού απέναντι στην προσπάθεια της κυβέρνησης, δια του υπουργού Παιδείας Νίκου Φίλη να υποβαθμίσει και να περιθωριοποιήσει την Ορθόδοξη Εκκλησία». Πρόκειται για τον ίδιο αρχιερέα που το περσυνό Πάσχα εξαπέλυσε μύδρους κατά του ίδιου Υπουργού.  «Απαράδεκτα και επικίνδυνα» χαρακτηρίζει εξάλλου ο Αρχιεπίσκοπος Αθηνών κ. Ιερώνυμος τα νέα προγράμματα σπουδών των Θρησκευτικών για το Δημοτικό, το Γυμνάσιο και το Λύκειο. Η Εκκλησία υποστηρίζει ότι ο υπουργός Παιδείας Νίκος Φίλης πάτησε μία από τις «κόκκινες γραμμές» που του είχε θέσει για τις αλλαγές στο μάθημα, με τους τόνους να εκτιμάται ότι θα ανέβουν στις αρχές Οκτωβρίου, όταν συνεδριάσουν και οι 80 μητροπολίτες της ιεραρχίας της Εκκλησίας της Ελλάδος. Οι σχέσεις εκκλησίας πολιτείας για άλλη μια φορά στο προσκήνιο. Και ενώ οι συνταγματολόγοι υπεραμύνονται των δικαιωμάτων των καναλιών αλλά και άλλων ζητημάτων, το ζήτημα των σχέσεων εκκλησίας και κράτους παραμένει γκρίζα ζώνη ενδιαφέροντος και πάντα με τρόπο στρογγυλεμένο. Σπάνια η ευθεία αντιπαράθεση των συνταγματολόγων ως προς το ζήτημα, περιορισμένη η βιβλιογραφία.

Κι όμως το θέμα είναι από τα πλέον ιδιαίτερα της ελληνικής έννομης τάξης. Η νομολογία έχει αργή εξέλιξη. Η εξέλιξη αυτή στη νομολογία των Ελληνικών Δικαστηρίων θα πρέπει να αποδοθεί σε μεγάλο βαθμό στην επιρροή της σχετικής νομολογίας του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων αναφορικά με την Ελλάδα, η οποία, όπως είναι γνωστό  μετράει πολλές  καταδίκες (και δύο δυνητικές καταδίκες που απεφεύχθησαν δια φιλικού διακανονισμού μεταξύ των μερών) για παραβίαση του άρθρου 9 της ΕΣΔΑ περί ελευθερίας της σκέψης, της συνείδησης και της θρησκείας. Η παρουσία των εικόνων στα δικαστήρια, ο θρησκευτικός όρκος όπως και η δηλωμένη ευλάβεια πολλών δικαστών καθιστά την νομολογιακή πορεία δύσκολη όταν μάλιστα εισέρχεται ο ανθρώπινος παράγων της θρησκευτικής πίστης. Η σπάνια προσέγγιση του Χρήστου Ράμμου, αντιπροέδρου του ΣτΕ,  σε http://www.constitutionalism.gr/rammos-charlie-hebdo/  επιβεβαιώνει τον κανόνα. Η θεωρία όμως?

Δεν είναι όμως κατανοητό γιατί οι επιστήμονες της συνταγματικής ερμηνείας είναι τόσο προσεκτικοί. Παλαιότερα θα πρέπει να επισημάνει κανείς τούτο δεν ίσχυε στον ίδιο βαθμό. Σήμερα, η γνωστή θρησκευτικότητα πολλών καθηγητών κρατά το κατ’εξοχήν συνταγματικό θέμα του τόπου στο περιθώριο του επιστημονικού λόγου. Με ενδιαφέρον διάβαζα νεανική εργασία που ονόμαζε τους θεούς (τους θεούς των άλλων φυσικά) χωρίς “πράσινη κάρτα” στην Ελλάδα.  Επίσης βρήκα μια έξοχη μελέτη του 2004 νέου επιστήμονα  που λέγεται Κώστας Κουνάδης διαδυκτιακά. Πληρέστατη. Οσο και αν ψάχνω όμως στα εγχειρίδιά μου το προϊόν είναι περιορισμένο. Η παλιά μελέτη του Φίλιπου Σπυρόπουλου,του Α. Μανιτάκη, Οι σχέσεις της εκκλησίας με το κράτος-έθνος, από το  2000, του  Ορφανουδάκη, Ο χωρισμός κράτους –εκκλησίας. Αναγκαιότητα ή Παλιλλογία;, ΕΝΟΒΕ, Σχέσεις κράτους-εκκλησίας ενόψει της αναθεώρησης του Συντάγματος, Σάκκουλας, 2008, των Ν-Κ. Χλέπα, Π. Δημητρόπουλου, Ζητήματα θρησκευτικής ελευθερίας στο χώρο της εκπαίδευσης, Αντ. Σάκκουλας, 1993, του Κ. Χρυσόγονοu, Θρησκευτική εκπαίδευση και επικρατούσα θρησκεία, ΕΝΟΒΕ, του Παναγιώτη Μαντζούφα, Θρησκεία και εκπαίδευση. Το ιστορικό και συνταγματικό πλαίσιο της θρησκευτικής εκπαίδευσης, Π. Μαντζούφα, Θρησκεία και εκπαίδευση. Το ιστορικό και συνταγματικό πλαίσιο της θρησκευτικής εκπαίδευσης, Book’s Journal, 7/2001,  Γενικότερα για την θρησκευτική ελευθερία υπό το πρίσμα της ΕΣΔΑ, Γ. Κτιστάκις, Θρησκευτική ελευθερία και Ευρωπαϊκή Σύμβαση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, Αντ. Ν. Σάκκουλας.Φυσικά δυναμικό έργο έχουν και καθηγητές του Εκκλησιαστικού δικαίου όπως ο Κονιδάρης και ο Παπαστάθης.

Δεν μου φαίνονται λίγοι οι πιό πάνω αναφερόμενοι και ούτε θεωρώ ότι εξαντλώ τη βιβλιογραφία. Δεν είδα όμως κανέναν στην τηλεόραση!

Μια σειρά δημοσιεύματα στο ηλεκτρονικό http://www.constitutionalism.gr/tag/%CE%B8%CF%81%CE%B7%CF%83%CE%BA%CE%B5%CF%85%CF%84%CE%B9%CE%BA%CE%AE-%CE%B5%CE%BB%CE%B5%CF%85%CE%B8%CE%B5%CF%81%CE%AF%CE%B1/ για τη θρησκευτική ελευθερία αναδεικνύουν ότι ο “βασικός μέτοχος” έτυχε μεγαλύτερης συνταγματικής ανάλυσης μα την αλήθεια ! Ακόμη και ο υπέρ της θρησκευτικής ουδετερότητας Δημήτρης Τσάτσος, όρισε μαθητή του και διάδοχο τον Ευάγγελο Βενιζέλο, έναν συνταγματολόγο που έχει στενούς δεσμούς με τη θρησκεία και την ορθοδοξία. Είναι τάχα αυτό που λένε και υποστηρίζεται επιστημονικά ότι το ελληνικό Πανεπιστήμιο ελέγχεται από τις ορθόδοξες θρησκευτικές οργανώσεις? Δεν θέλω να το πιστέψω πλέον.

Αντίθετα  με την ελληνική συνταγματική θεωρία γνώμη για την ανεξιθρησκία έχει η μανικουρίστ που μου έκανε τα νύχια στο Αίγιο ενώ οι καμπάνες χτυπούσαν πένθιμα. Αναφώνησε λοιπόν επικαλούμενη την ανεργία και τη μοναχικότητα της ελληνικής επαρχίας: “μ’αυτά και εκείνα που λέτε όχι πελάτη, ούτε γαμπρό θα βρω ποτέ. Ολοι φεύγουν…” και συνέχισε την αγόρευση κατά του μητροπολίτη που έχει κάνει την πατρίδα της γραφική με τις γνωστές κατάρες και λοιπά χριστιανικά που εξαπολύει.

Το ασφυκτικό περιβάλλον που δημιουργεί η συντήρηση η οποία διέπει την ελληνική πραγματικότητα ενισχύει τον απομονωτισμό της χώρας και των πολιτών της. Εμμένουμε στη γραφικότητα είτε αυτή έγκειται στην προβολή ρασοφόρων είτε στην προβολή των εχθρών της γραβάτας. Μα θέλουμε να ανήκουμε στην Ευρώπη ειλικρινά?

Θα περίμενε κανείς, την υποστήριξη της ευρωπαϊκής ταυτότητας της Ελλάδας να αναλάβουν εκτός από την μανικιουρίστ μου, και οι πλέον αρμόδιοι και κατάλληλοι. Φοβάμαι ότι δεν θα γίνει όμως σύντομα.

Ο Γιάννης Μαντζουράνης είναι γνωστός στο μεταίχμιο του δημοσίου και του ποινικού δικαίου συνάδελφος. Τον πρωτογνώρισα το 1981 στο Ανώτερο Φροντιστήριο Συνταγματικού Δικαίου που οργάνωναν οι καθηγητές Κασιμάτης και ο αείμνηστος Μάνεσης τότε. Ας μην ξεχνάμε ότι ο Γιώργος Κασιμάτης έγινε νομικός σύμβουλος του πρωθυπουργού Ανδρέα Παπανδρέου και ο Γιάννης ο Μαντζουράνης Γραμματέας Υπουργικού Συμβουλίου.  Παρότι βλέπω στοιχειωδώς την επαγγελματική του πορεία είμαστε απλοί γνώριμοι και μόνον. Λίγα τα συναπαντήματα όλα αυτά τα χρόνια. Δεν θα μπορούσα όμως να μην αντιδράσω στο γεγονός ότι η υποστήριξη του εντολέα του (επιτυχής προς το παρόν) Ελληνικού Δημοσίου για το ζήτημα των τηλεοπτικών αδειών ενώπιον του Συμβουλίου της Επικρατείας έχει προξενήσει τόσες αντιδράσεις ως προς το πρόσωπο του δικηγόρου. Γνωρίζω ότι για τον ίδιο η αντίδραση αυτή συνιστά διαφήμιση και θα φέρει κόσμο σε αυτόν, αν και δεν τον χρειάζεται μα την αλήθεια. Για άλλη μια φορά στη ζωή του έγινε «φίρμα».

Η ανάθεση όμως μιας υπόθεσης σε ένα δικηγόρο καθεαυτή δεν είναι είδηση για το δικηγόρο που την ανέλαβε. Ίσως είναι είδηση το γεγονός ότι ο ΣΥΡΙΖΑ χρησιμοποίησε νομικούς παραστάτες προσκείμενους σε άλλους κάποτε πολιτικούς χώρους, όπως στο παρελθόν με τον Σαγιά ή το Γιάννη Δρόσο. Ο Μαντζουράνης ήταν αναμφισβήτητα «παλαιοπασόκος» όπως και πολλοί όψιμοι συριζαίοι άλλωστε. Δεν ξέρω όμως τι είναι σήμερα και που τον οδήγησε η προσωπική του διαδρομή ιδεολογικά. Ο ΣΥΡΙΖΑ τάχα δεν είχε νομικούς με συριζαίικη ταυτότητα? Ή δεν μπορούσε να φτιάξει όπως ο Παπανδρέου έφτιαξε το Βγόντζα ή το Μαντζουράνη? Προτίμησε το βέβαιο και το ασφαλές? Κανείς δεν μπορεί να κρίνει κάποιον από την επιλογή του δικηγόρου του, ακόμη και το Ελληνικό Δημόσιο, ιδίως όταν του κερδίζει τις μάχες.

Η ανάθεση των υποθέσεων στο ΣτΕ στο Γιάννη Μαντζουράνη προξένησε όμως μια καταιγίδα αντιδράσεων με αναφορές από το Κυριακάτικο Βήμα και άλλες εφημερίδες και ιστότοπους,  μεταξύ άλλων σε κάποιο διαζύγιό του ή στο θάνατο της αδελφής του. Φυσικά αναφέρθηκε και το γεγονός ότι αθωώθηκε από το Εφετείο για όσα έμεινε προφυλακισμένος επί 18μηνο αλλά με τρόπο που να αφήνουν οι διάφορες εφημερίδες να εννοηθεί ότι το Εφετείο δεν καλοήξερε τι έκανε.

Ο “γραμματοκομιστής του Κοσκωτά” λοιπόν στα κανάλια και τους πηχιαίους τίτλους με πάθος και λύσσα.

Όμως ο Μαντζουράνης έκανε καλά τη δουλειά του προς το παρόν και ο πελάτης του θες πες τον Σύριζα θες πες τον Ελληνικό Δημόσιο. Επιχειρήθηκε να του υποδειχθεί η ύπαρξη ασυμβιβάστου με τους διαγωνιζόμενους. Επιχειρήθηκε να διασυρθεί και να ταπεινωθεί ως επαγγελματίας. Τόσοι καθηγητές εναντίον του στο ΣτΕ και τους νικάει? Γίνεται? Και στο ΣτΕ ο Μαντζουρ. Τώρα?

Τα συμπεράσματα είναι συνοπτικά τα ακόλουθα: κάποιοι πρέπει να μάθουν να χάνουν και να  παίζουν με τους κανόνες του παιχνιδιού του δικαστικού συστήματος (αυτό έχουμε!)

Κάποιοι πρέπει να μάθουν να χτυπούν επί τέλους τους αντιπάλους τους και όχι τους δικηγόρους των αντιπάλων τους.

Η είδηση δεν είναι ότι ο Μαντζουράνης πέρασε προς το παρόν τις συμπληγάδες του ΣτΕ. Μόνον αφελής θα πίστευε ότι θα προχωρούσε προσωρινή διαταγή ή αναστολή σε τέτοιες υποθέσεις. Αλλά γι’αυτό δεν ευθύνεται ο Μαντζουρ.

Η είδηση είναι ότι ο ΣΥΡΙΖΑ προσέλαβε το Μαντζουράνη.

Και φυσικά είδηση είναι κάθε ημερομηνία  δικασίμου των κρίσιμων αυτών δικών. Περισσότερο και από το περιεχόμενη κάθε απόφασης. Το Βήμα άλλωστε μας ανακοίνωσε και τις ημερομηνίες των διασκέψεων που έπονται της δίκης της Ολομέλειας.

Ο δικηγόρος  όμως δικαιούται να κάνει τη δουλειά του απερίσπαστος και νηφάλιος. Χάνει κερδίζει. Πληρώνεται δεν πληρώνεται.

Το δικαίωμα της άσκησης του επαγγέλματός τους σύμφωνα με τον Κώδικα Δικηγόρων οφείλει να διασφαλίζει ο ΔΣΑ. Και οι συνάδελφοι να θυμόμαστε καμιά φορά τον Κώδικα Δικηγόρων.

Η αποχή ευτυχώς άνοιξε δυναμικά όπως αξίωνε το προηγούμενο μνημόνιο και ξαναέκλεισε προς διαφορετική κατεύθυνση με τούτο δω το τελευταίο.

Το επάγγελμα του δικηγόρου δεν ήταν πάντα το ίδιο όπως σήμερα. Αλλους καιρούς οι εξετάσεις για το Σύλλογο με κλειστό αριθμό σήμαινε ότι ήταν προνόμιο να επιτύχεις την είσοδο στο συγκεκριμένο σώμα. Μετά έγινε τόπος κοινός για κάθε πτυχιούχο νομικής. Επίσης το επάγγελμα αυτό δεν ήταν για τον καθένα. Ηθελε γνωριμίες, καταγωγή, σχέσεις, σπουδές… Γιατρός και δικηγόρος σήμαινε ας πούμε αστικό στάτους. Τούτα όλα έχουν αλλάξει. Η νέα ρύθμιση του ασφαλιστικού για τους νεώτερους σημαίνει να έχουν πλούσιους γονείς (και να είναι ως εκ τούτου καλά παιδιά και οι ίδιοι…), για τους μεσαίους να τα έχουν καταφέρει κάπως και για τους ηλικιωμένους να πάνε σπίτι τους αν η σύνταξη τους το επιτρέπει, αλλιώς να μείνουν νέοι για πάντα.

Το επάγγελμα του δικηγόρου προσδιορίσθηκε από τη βούληση ένταξης σε μισθωτή σχέση εδώ και περισσότερο από είκοσι χρόνια τώρα είτε με πάγιες, είτε με διορισμούς, είτε με αμειβόμενες υπηρεσίες σε εταιρίες ή μεγάλα σχήματα. Ισως η μισθωτή δικηγορία να επιβραβεύεται ως επιλογή αυτή την ώρα. Οχι όμως η συνεργασία με εταιρίες ή ομάδες δικηγόρων καθώς τα ταμεία θα είναι δυσβάστακτα, ιδίως αν οι εργαζόμενοι είναι ευάριθμοι.

Οπως και νάχει το υπαρξιακό μας καθεστώς είναι προς συζήτηση και ανα-προσδιορισμό. Το ίδιο άλλωστε συμβαίνει και στα άλλα νομικά επαγγέλματα. Οι συμβολαιογράφοι με το καθεστώς των ακινήτων αναρωτιούνται για το μέλλον τους, οι δικαστές με τα μισθολογικά τους και τα γενικότερα προβλήματα της δικαιοσύνης αιφνιδιάζονται για άλλη μια φορά.

Προσωπικά δεν θεωρώ ότι το προηγούμενο και νυν ισχύον καθεστώς ήταν το άριστο. Αντίθετα η πραγματικότητα ήταν γεμάτη υποσχέσεις και λίγη ανταπόδωση. Το επάγγελμα στη διάθεση του καθενός όμως χωρίς εργασία και αντικείμενο, χωρίς σεβασμό. Η μεγαλύτερη ίσως απάτη στο νεοέλληνα που άφησε τα χωράφια ήταν να γίνει δικηγόρος ή γιατρός. Η απάτη που πληρώθηκε πανάκριβα από τις οικογένειες σε φροντιστήρια και σπουδές για ένα όραμα αστικοποίησης. Πόσους αλήθεια δεν ακούω τον τελευταίο καιρό να μελετούν τη διαμεσολάβηση ώστε να βρουν την τύχη τους? πόσοι ακόμη δεν πιστεύουν σε μεγάλες ηλικίες πλέον σε υποσχέσεις και ελπίδες?

Θα ήθελα πραγματικά να δω ποιά διέξοδο προσφέρει το νέο ασφαλιστικό στα παιδιά που πέτυχαν στις πανελλαδικές και φιγουράρουν ως οι πρώτοι των πρώτων. Αλλά και στα άλλα που οι γονείς έσπευσαν να στείλουν σ’αλλη γη σ’αλλα μέρη για να τους … κοστίσει λιγότερο (όπως λένε πολλοί γνωστοί μου). Αλλά η ελπίδα πεθαίνει τελευταία. Και το ψέμμα είναι εθιστικό.

Ας είναι το τέλος της αποχής να σημάνει την αρχή της ώριμης σκέψης για το “δικηγόρο που θα γίνουμε” εφόσον έχουμε το κουράγιο να αναλάβουμε το κόστος.