θάθελα νάμουν κηπουρός … αν και νομικός εν τέλει έγινα

θάθελα νάμουν κηπουρός … αν και νομικός εν τέλει έγινα

Αγαπώ πολύ τον Εμπουσούντ Εφέντι  ως οντότητα που ανακάλυψα με αφορμή το γνωστό τούρκικο σήριαλ. Νομομαθής, τεχνίτης κοσμημάτων και λάτρης των κήπων και των λουλουδιών προκάλεσε πολλαπλώς το ενδιαφέρον της ευρώπης με τις θετικιστικές του θέσεις και την αγάπη του στις τουλίπες. Φυσικά και με τους πολέμους και τα σκάνδαλα και τους έρωτες όπως αρμόζει σε έναν ηγέτη ο οποίος όμως δεν περιορίζεται σε αυτά και μόνον.  Επειδή στην παιδεία μας τείνουμε πάντα να κοιτάμε προς δυσμάς θυμίζουμε τώρα που είναι άνοιξη μια νομική μορφή που μας γνώρισε τις τουλίπες λοιπόν, επέτρεψε τον καραγκιόζη και ξεκίνησε τους κώδικες που διαφοροποίησαν το θρησκευτικό νόμο από το νόμο της αυτοκρατορίας.

Σπουδαίος νομομαθής και εκσυγχρονιστής της περιόδου του Σουλεϊμάν ο Εμπουσούντ Εφεντι (Mehmed Ebussuûd Efendi  (1490– Αύγουστος 1574) έμεινε γνωστός ως πρόδρομος του διαφωτισμού και του θετικού  δικαίου αμφισβητώντας την αυθεντία του θρησκευτικού νόμου προς όφελος του Πασά Σουλεϊμάν. Ήταν γιος του İskilipli Sheikh Muhiddin Mehmed Efendi. Στη δεκαετία του 1530 υπηρέτησε σαν δικαστής στην Προύσσα, την Κωνσταντινούπολη και την Ρούμελη όπου έφερε τους τοπικούς νόμους σε αντιστοιχία με τον Ισλαμικό νόμο (sharia).  Ερμηνευτής του Κορανίου και του νόμου έγινε δικαστής, Μέγας Μουφτής το 1545. Στην προσωπικότητα αυτή οφείλει ο Σουλειμάν  τον τίτλο του νομομαθούς.tulips-1117859__180

Μαζί με τον Σουλεϊμάν τον «Δίδοντα τους Νόμους» ο Ebussuud αναδιοργάνωσε την Οθωμανική νομοθεσία και την έθεσε κάτω από αυστηρότερο κυβερνητικό έλεγχο, δημιουργώντας ένα νομικό πλαίσιο που ενώνει την sharia με τον Οθωμανικό διοικητικό κώδικα (qānūn-κανουν). Ενώ η μέχρι τότε κρατούσα άποψη ήταν ότι οι δικαστές ήταν ελεύθεροι να ερμηνεύσουν τον Ισλαμικό νόμο, τον νόμο του οποίου ακόμα και ο κυβερνήτης ήταν υποκείμενος. Ο Ebussuud εγκαθίδρυσε ένα πλαίσιο στο οποίο η δικαστική εξουσία προέρχεται από τον Σουλτάνο και που ανάγκαζε τους δικαστές να ακολουθούσουν τα qānūn-nāmes, «νόμος-γράμματαα» του Σουλτάνου, στην εφαρμογή του νόμου.

Εξέδωσε πολλές γνωμοδοτήσεις μεταξύ των οποίων αυτή με την οποία επετράπη ο Καραγκιόζης και η κατανάλωση του καφέ.

Ιδιαίτερη αδυναμία είχε στην κηπουρική και την καλλιέργεια σπάνιων λουλουδιών. Είχε πάθος με τις τουλίπες και τις ποικιλίες τους στις οποίες έδινε διάφορα μοναδικά ονόματα. Η τουλίπα σύμβολο μετέπειτα της Κωσταντινούπολης με το όνομα Φώς του Παραδείσου Nur–ı Adn ήταν δική του καλλιέργεια.

Όπως ήταν και στη μουσουλμανική παράδοση μια προσωπικότητα όφειλε να γνωρίζει κάποια τέχνη παράλληλα με τα γράμματα. Ετσι ο διασημότερος νομομαθής της Οθωμανικής αυτοκρατορίας είχε το πάθος των κήπων και της κηπουρικής το οποίο και οδήγησε την εξάπλωση της τουλίπας σε όλη την Ευρώπη μέσω του πρέσβη Busbecq που εκπροσωπούσε τον αυστριακό αυτοκράτορα το 1554.

Πήρε μερικούς βολβούς στη Βιέννη και εκεί ο Ελβετός κηπουρός Konrad Gesner είδε ένα κήπο με τουλίπες για πρώτη φορά. Ο διάσημος βοτανολόγος από την Ολλανδία Clusius πήρε μερικούς βολβούς από τον Busbecq ανέπτυξε διάφορες ποικιλίες και μέχρι το 1630 στην Ολλανδία μιλούσαν για τη Μανία της Τουλίπας σύμβολο της χώρας μέχρι σήμερα.

Δεν ξέρω τι να ζηλέψω περισσότερο από αυτόν τον μοναδικό νομικό και διανοούμενο: την τύχη του να αντιληφθεί και εφαρμόσει θετικό δίκαιο ή την πολιτιστική συγκυρία που του επέτρεψε να είναι παράλληλα και ευτυχισμένος κηπουρός.

Απολύτως αδύνατο στις μέρες μας να δούμε ανάλογο βιογραφικό με γνωμοδοτήσεις και τουλίπες επιτρέπει στον καθένα από εμάς τη σκέψη ότι «θάθελε νάναι κηπουρός» σε ένα κήπο μαγικό που να μην του επιβάλει να αναιρέσει τις λοιπές ιδιότητες του βίου του.

Share on FacebookTweet about this on TwitterShare on LinkedInGoogle+Email to someone