Ερωτηματολόγιο για το δικηγορικό επάγγελμα από το ΣΔΕΕ: μια πρόκληση

Ερωτηματολόγιο για το δικηγορικό επάγγελμα από το ΣΔΕΕ: μια πρόκληση

Στα πλαίσια της εκδήλωσης του Συνδέσμου Δικηγορικών Εταιριών Ελλάδος (ΣΔΕΕ) με θέμα «Δικηγορική Εξειδίκευση και Επαγγελματική Αποκατάσταση», η οποία έλαβε χώρα ημέρα Τετάρτη, 16η Μαΐου 2012, στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, αποφασίστηκε από το ΣΔΕΕ να διεξαχθεί μία έρευνα που αφορά τους νέους δικηγόρους, ηλικίας μέχρι 35 ετών, αναφορικά με θέματα σπουδών και άσκησης της δικηγορίας.
Η έρευνα, ειδικότερα, έγινε στη βάση ενός ερωτηματολογίου με ερωτήσεις που συνέταξε η Επιστημονική Επιτροπή του ΣΔΕΕ και απευθύνεται σε δικηγόρους ηλικίας μέχρι 35 ετών. Το ερωτηματολόγιο διατέθηκε προς συμπλήρωση μόνο ηλεκτρονικά στη σελίδα του ΣΔΕΕ http://sdee.org.gr/index.asp. Η ανάρτησή του έγινε την 9η Μαΐου 2012 και μέχρι την 15η Μαΐου 2012 ο αριθμός συμμετοχής ανήλθε σε 310.
Η συμμετοχή σε αυτό ήταν ανώνυμη και προβλέφθηκε ότι δεν θα τηρηθεί κανενός είδους αρχείου. Η ανωνυμία στη συμμετοχή αποφασίστηκε για να επιτευχτεί η «απελευθερωμένη» απάντηση στις ερωτήσεις και η εντέλει ειλικρινή αποτύπωση της πραγματικότητας στην άσκηση της δικηγορίας από νέους δικηγόρους.
Για την συμμετοχή στο ερωτηματολόγιο κλήθηκαν και ενημερώθηκαν δικηγόροι από τις δικηγορικές εταιρίες, μέλη και μη του ΣΔΕΕ, από φορείς όπως η Ένωση Ασκούμενων και Νέων Δικηγόρων (ΕΑΝΔΑ) και η αντίστοιχη ένωση του Δικηγορικού Συλλόγου Θεσσαλονίκης και Πειραιά, η European Law Students’ Association (ELSA) Ελλάδος, ο Επιστημονικός Όμιλος Νέων Νομικών, ο Ερευνητικός Όμιλος Φοιτητών Νομικής καθώς και από μέσα και πλατφόρμες διαδικτυακές και μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Τέλος, απευθυνθήκαμε και προβάλαμε την εκδήλωση και το ερωτηματολόγιο από νομικές ηλεκτρονικές σελίδες και blogs.
Στόχος και αξιοποίηση
Σκοπός του ερωτηματολογίου ήταν να προσεγγιστούν θέματα κοινωνιολογικής φύσης και αποτυπωθούν χαρακτηριστικά του κοινωνικού προφιλ του νέου δικηγόρου τόσο σχετικά με το είδος και τα εφαλτήρια των σπουδών του, όσο και με την προοπτική την οποία διαβλέπει στο επάγγελμα που ασκεί.

Συμπεράσματα
Φύλο-Οικογένεια
Με βάση τα αποτελέσματα του ερωτηματολογίου και από δείγμα 310 δικηγόρων, η νεαρή δικηγορία φαίνεται να είναι πράγματι γένους θηλυκού καθώς το ερωτηματολόγιο απήντησαν 218 γυναίκες και 92 άντρες, με πιο έκδηλο ενδιαφέρον από τις ηλικίες 24-32. Από τους συμμετέχοντες μόνο το 22,26% «έχει συμβληθεί σε γάμο»/είναι παντρεμένοι και από αυτούς μόνο το 8,71% έχει και παιδιά. Η συντριπτική πλειοψηφία αυτών, 72,90% δεν έχει κάποιο συγγενή δικηγόρο.
Σπουδές
Πάνω από το 85% σπούδασαν στην Ελλάδα σε Δημόσιο Πανεπιστήμιο και οι περισσότεροι εξ αυτών (52,17%) στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης. Αυτοί που επέλεξαν τη δύσκολη διαδρομή μέσω κάποιου πανεπιστημίου του εξωτερικού φαίνεται να προτίμησαν κυρίως την Ευρώπη και περισσότερο το Ηνωμένο Βασίλειο. Πρέπει οπωσδήποτε να αναφερθεί ότι 1%, ήτοι 3 συμμετέχοντες πραγματοποίησαν σπουδές δι’ αλληλογραφίας με Πανεπιστήμιο του Εξωτερικού.
Η επιλογή για σπουδές στη νομική είχαν κίνητρο για το 39,16% των συμμετεχόντων τις πολύ καλές επαγγελματικές προοπτικές πέρα από το επάγγελμα του δικηγόρου/δικαστή/συμβολαιογράφου. Ενώ δεύτερη έρχεται η επιλογή για την άσκηση της δικηγορίας με ποσοστό 35,28%. Κάποιοι επέλεξαν τη νομική γιατί ήταν άριστοι μαθητές και θεώρησαν καλύτερη επένδυση του βαθμού τους τη νομική και κάποιοι άλλοι για το κύρος του επαγγέλματος. Μόλις το 3,88% δεν ήξερε γιατί την επέλεξε.
Μετά την είσοδό τους στη νομική, βασική επιδίωξή τους ήταν η άσκηση μάχιμης δικηγορίας. Το 9,39% επιθυμούσε τη συμβουλευτική δικηγορία, το 13,27% εξακολουθούσε να επιθυμεί τη διέξοδο στο δικαστικό σώμα και τη συμβολαιογραφία. Ενώ μόλις το 5,83% ήθελε να ασκήσει ακαδημαϊκή καριέρα. Μεγάλο ποσοστό, 33%, ανεξάρτητα από την επαγγελματική διέξοδο ήθελε να κερδίσει πολλά χρήματα από την –όποια- εργασία του.
Η συνέπεια των άριστων μαθητών φαίνεται να διατηρείται στους φοιτητές Νομικής καθώς το 79,03% ολοκλήρωσε τις σπουδές του σε 4-5 χρόνια.
Το μεγαλύτερο ποσοστό, 61,29%, έχει καλή γνώμη για το επίπεδο των σπουδών στις νομικές σχολές καθώς του φάνηκαν ικανοποιητικές και του αρκούν. Πολύ λίγοι τις θώρησαν λάθος επιλογή.
Το 35,81% δεν έχει κάνει μεταπτυχιακό. Το υπόλοιπο 65% που έχει κάνει μεταπτυχιακό, φαίνεται να έχει προτιμήσει περισσότερο την Ελλάδα από το εξωτερικό και οι λόγοι για τους οποίους το έκανε ήταν κατά σειρά προτίμησης: να γνωρίσει τον κόσμο σε ποσοστό 39,68% και ακολουθεί η επιδίωξη της εξειδίκευσης με ποσοστό 38,06%. Η αγάπη για την επιστήμη έρχεται τρίτη με διαφορά, ενώ παράγοντες όπως μοριοδότηση στο Δημόσιο, οικογένεια, φίλοι, συγκεντρώνουν ποσοστό 3,87%. Περίπου το 84% δεν έχει κάνει διδακτορικό.
Εργασία
Αφού ολοκλήρωσαν τις σπουδές τους οι περισσότεροι, σε ποσοστό 60,52% ξεκίνησαν την άσκησή τους, το 18,12% ξεκίνησε άσκηση και μεταπτυχιακό συγχρόνως. Το 67,64% δηλώνει ότι έκανε πραγματική άσκηση και κέρδισε δικηγορική εμπειρία την οποία παρουσιάζει στο βιογραφικό του. Το 15,53% έκανε εικονική άσκηση γιατί παράλληλα έκανε μεταπτυχιακό στο εξωτερικό, ήταν φαντάρος ή έκανε δεύτερο πτυχίο. Το 1,62% έκανε ταξίδια και ξεκουραζόταν.
Το μεγαλύτερο ποσοστό, αυτό του 30,32%, νέων δικηγόρων ασκεί δικηγορία ως Συνεργάτης σε δικηγορική εταιρία, ενώ μόλις το 3,87% είναι εταίροι σε δικηγορική εταιρία. Το 28,39% είναι αυτοαπασχολούμενοι και περίπου ισόποσο ποσοστό (27,42%) συνεργάζονται ουσιαστικά με άλλους δικηγόρους χωρίς να έχουν συστήσει εταιρία, αντίστοιχα. Η συστέγαση την οποία διακρίνουμε στο ερωτηματολόγιο από την συνεργασία, φαίνεται να είναι μια λύση για προφανείς οικονομικούς λόγους, καθώς το 5,16% την έχει επιλέξει.
Το 59,28% των συμμετεχόντων βρήκαν ην εργασία στην οποία απασχολούνται σήμερα με προσωπικές ή οικογενειακές γνωριμίες. Ενώ το 39,41% επιλέχτηκε βάσει του βιογραφικού του. Μόνο το 1,3% ξεκίνησε να εργάζεται με παρέμβαση πολιτικού προσώπου ή άλλου εκπροσώπου τις εκκλησίας.
Μάλιστα οι περισσότεροι βρήκαν άμεσα δουλειά. Το 24,43% έψαξε μέχρι 6 μήνες.
Ιδιαίτερης σημασίας είναι η απάντηση του 43,37% οτι αφού ξεκίνησαν να εργάζονται ως δικηγόροι, συνειδητοποίησαν ότι η πραγματικότητα δεν ανταποκρίνεται στις αρχικές τους προβλέψεις και επιθυμίες, αλλά εξακολουθούν να εργάζονται ως δικηγόρος. Το δε 30,74% δεν είναι ικανοποιημένο με τις οικονομικές απολαβές. Το 8,74% σκοπεύει να στραφεί προς το δικαστικό σώμα/συμβολαιογραφία, το 6,8% σκοπεύει να αλλάξει επαγγελματικό προσανατολισμό άσχετο με τη νομική επιστήμη,
Η πλειοψηφία των νέων δικηγόρων έχει υπαλληλοποιηθεί καθώς εργάζονται με αμοιβή συγκεκριμένη κάθε μήνα και μόνο στο 8,79% των περιπτώσεων δίνεται επιπλέον ποσοστό (bonus) ως κίνητρo.
To 36,48% κερδίζει από την εργασία του λιγότερα από 600ευρώ το μήνα και το 27,36% κερδίζει 600-1000 ευρώ. Μόλις το 10,75% κερδίζει από την εργασία του πάνω από 2000 ευρώ μηνιαίως. Μάλιστα υπάρχει και ένα ποσοστό 15,69% που δηλώνει ότι κάνει και δεύτερη δουλειά, ενώ το 33,99% που δηλώνει ότι πριν από δύο χρόνια έβγαζε περισσότερα χρήματα.
Οι μισοί δηλώνουν ότι είναι απόλυτα ικανοποιημένοι από τις συνθήκες εργασίας τους και την αμοιβή, ενώ το 41% περίπου δηλώνει ότι αμείβεται πολύ λίγο σε σχέση με την δουλειά που υπάρχει στην εταιρία/γραφείο.
Θετικό είναι το γεγονός ότι πάνω από 71% ασχολείται με ουσιαστική δικηγορία και δικαστηριακή πρακτική. Εντούτοις δεν μπορεί να θεωρηθεί μικρό το ποσοστό του 19,28% που απασχολείται με δικηγορικές εργασίες δευτερεύουσας ύλης και εξωτερικές εργασίες.
Οι νέοι δικηγόροι θεωρούν καλό δικηγόρο αυτό που ξέρουν οι τρίτοι ως καλό δικηγόρο, και αυτόν που ζει την οικογένεια του από τη δουλειά του. Παραδόξως δεν θεωρούν πολλοί, καλό δικηγόρο αυτόν που βγάζει πολλά λεφτά και ακόμη λιγότεροι θεωρούν καλό δικηγόρο αυτόν που είναι και καθηγητής.
Θεωρούν το ποινικό ως τον κλάδο του δικαίου που αποφέρει περισσότερη δόξα και επιτυχία. Δεύτερο ακολουθεί το εμπορικό δίκαιο και οι επιχειρήσεις, ακολουθούν τα δημόσια έργα, επενδύσεις και ενέργεια και τελευταίο έρχεται το δίκαιο του περιβάλλοντος.
Συνοπτικά
Η περιγραφή των αποτελεσμάτων σε μία πολύ συνοπτική έκδοση και με βάση τα υψηλότερα ποσοστά σε κάθε απάντηση είναι η εξής:
Η δικηγορία ασκείται από νεαρή δικηγόρο ανύπαντρη χωρίς οικογένεια (ερώτηση 1-3) που δεν έχει κάποιον συγγενή δικηγόρο (ερώτηση 5). Αρίστευσε στο σχολείο και πέρασε νομική γιατί πίστευε ότι θα έχει πολύ καλές επαγγελματικές προοπτικές και ήθελε να ασκήσει μάχιμη δικηγορία (ερώτηση 13) και συγκεκριμένα αυτή του ποινικολόγου, καθώς αποφέρει περισσότερη δόξα και επιτυχία (ερώτηση 29).
Σπούδασε στην Κομοτηνή (ερώτηση 6), και τελείωσε γρήγορα τις σπουδές της (ερώτηση 7) παρά τις καταλήψεις. Το επίπεδο της Νομικής Σχολής της φάνηκε ικανοποιητικό και της αρκεί (ερώτηση 8), παρ’όλα αυτά έκανε μεταπτυχιακό στην Ελλάδα για να γνωρίσει τον κόσμο (!)(ερώτηση 9-10).
Αμέσως μετά την ολοκλήρωση των σπουδών της ξεκίνησε κατευθείαν την άσκηση και πλέον εργάζεται σε δικηγορική εταιρία, εργασία που βρήκε άμεσα (ερώτηση 20) από προσωπικές και οικογενειακές γνωριμίες (ερώτηση 19). Έχει υπαλληλοποιηθεί καθώς αμείβεται με συγκεκριμένα ποσό κάθε μήνα (ερώτηση 21) που δεν ξεπερνάει τα 600 ευρώ (ερώτηση 22).
Αν και δηλώνει οτι η πραγματικότητα δεν ανταποκρίνεται στις αρχικές της προβλέψεις (ερώτηση 16), της δίνεται η ευκαιρία να ασκεί ουσιαστική δικηγορία με προσωπική συμβολή στις υποθέσεις και παραστάσεις (ερώτηση 26) και δηλώνει απόλυτα ικανοποιημένη (ερώτηση 25) και γι αυτό στο άμεσο μέλλον θα παραμείνει στο χώρο που είναι τώρα (ερώτηση 31).

Share on FacebookTweet about this on TwitterShare on LinkedInGoogle+Email to someone